Blog

Migratie. Trauma. Solidariteit.

Gedachtenspiel: sluit je ogen en stel je voor dat je onder schot wordt gehouden terwijl je in een vliegtuig wordt geduwd. Eén boodschap: terugkeren is geen optie. Uren kunnen dagen zijn, je bent versuft en hebt geen idee waar je heen gaat, je weet enkel dat je er weg wilt. Je wordt gedropt in Midden-China, vergeefs probeer je aan mensen uit te leggen wat er net gebeurd is maar niemand begrijpt je. In ruil krijg je paperassen onder de neus geschoven vol met tekens waar je kop noch staart aan krijgt.

Maanden waarin je geen idee hebt wat de volgende dag zal brengen gaan voorbij, je hebt je lot niet in eigen handen en de onzekerheid werkt nu afstompend. Een briefje, je mag blijven. Mensen verwachten dat je nu stilaan de taal onder de knie krijgt, een woning en een job vindt. Alles wat je in België was doet er niet meer toe: je netwerk, je status, je bezittingen… Een nieuwe start?

STOP

Het voorgaande is in de meeste gevallen klein bier vergeleken met wat (erkende) vluchtelingen die nu volop doorstromen naar grote steden en kleine dorpen hebben doorgemaakt de afgelopen maanden of jaren. Er is enerzijds de migratie zelf die nagenoeg altijd met een verlieservaring gepaard gaat, vergelijkbaar met het rouwproces om een familielid of naaste vriend. Daarnaast is er een verhoogde kans op PTSS (Post-traumatisch Stress Stoornis) omwille van de gebeurtenissen die zich in het land van herkomst en/of onderweg hebben afgespeeld. Gruwelijke verhalen die nazinderen en die de (verdere) zelfontplooiing lam legt. Mensen gaan in overlevingsmodus zolang hun basisbehoeften dermate onder druk staan. Vaak komt daar nog een flinke cultuurschok boven op: heel het referentiekader, dat volstrekt evident was, wordt van de ene op de andere dag op zijn kop gezet. Wat men doormaakt is dermate nieuw dat men zelfs de woordenschat niet heeft om te beschrijven wat er gaande is. Vermoeidheid, pijn in de buik, tremor: dit kunnen ze nog benoemen… Maar een depressie?

Dit alles maakt het stellen van een correcte diagnose bijzonder complex: heel wat verschillende processen worden door elkaar geschud, uit verband gehaald of opgeheven. DSM 5: het internationale handboek dat nog steeds als bijbel geldt voor het classificeren van een stoornis is voor deze complexe situaties helaas vaak ontoereikend. Er zijn immers onvoldoende handvaten om na te gaan welke klachten contextgebonden zijn (eigen aan de doorgemaakte omstandigheden), dan wel pathologisch/psychiatrisch zijn.

Dit vraagt dan ook om expertise op 2 sporen: enerzijds klinische deskundigheid en anderzijds ondersteuning naar andere diensten. Klinische deskundigheid: gespecialiseerde (trauma)therapie die cultuursensitief, outreachend (ambulant), aanklampend en community-based werkt. Het is immers vaak zo dat trauma dermate ontregelend werkt dat mensen niet de mentale ruimte hebben om een nieuwe project (integratie) aan te vatten. Daarnaast is deskundigheidsbevordering nodig ter ondersteuning van de reguliere diensten genoodzaakt zijn hun dienstverlening af te stemmen op deze specifieke doelgroep. We pleiten dan ook voor een gespecialiseerde opleiding en inbedding van cultuursensitiviteit binnen de sociale diensten.

Dit artikel werd geschreven door

Tijs De Geyndt
Assistent-Coördinator Solentra
www.solentra.be